ปุ๋ยมูลไส้เดือน
เกษตรปลอดภัย

มูลไส้เดือนประโยชน์เยอะ… ช่องทางเกษตรปลอดภัย ใช้ทดแทนปุ๋ยเคมี สำหรับไม้ดอก ไม้ประดับ และพืชผักสวนครัว

ไส้เดือนมีประโยชน์ต่อดิน ต่อโลก อย่างมากมาย โดยที่ทราบกันมาตั้งแต่โบราณ เช่น ไส้เดือนช่วยพรวนดิน ช่วยย่อยสลายใบไม้และสารอินทรีย์ต่างๆ ช่วยกำจัดขยะอินทรีย์ทุกชนิด เป็นต้น และข้อดีที่สำคัญที่สุด คือเรื่องของจุลินทรีย์ (microorganism)

ปุ๋มมูลไส้เดือน

ประโยชน์ของมูลไส้เดือน

ข้อดีในเรื่อง จุลินทรีย์
พบว่าในมูลไส้เดือนดิน (vermicompost หรือ worm casting ) มีจุลินทรีย์ หลากหลายชนิด และมีจำนวนมากกว่าที่พบในปุ๋ยหมักทั่วไป ในขณะที่อยู่ในลำตัวไส้เดือน จากเอกสารที่น่าเชื่อถือ มีผู้ทำการวิจัยพบว่าในลำตัวไส้เดือนมีการเติบโตของจุลินทรีย์นับพันชนิด แต่เมื่อไส้เดือนถ่ายออกมาเป็นมูลไส้เดือน จะคงเหลือให้พบเพียง 200-300 ชนิด แต่ก็ถือว่ามากพอ

ตัวอย่างจุลินทรีย์ที่สำคัญที่พบในมูลไส้เดือนและรู้จักกัน เช่น ไรโซเบียม (Rhizobium) และ ไมคอไรซา (Mycorrhiza) ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ ที่ช่วยเพิ่มธาตุไนโตรเจน ที่อยู่ร่วม กับพืชตระกูลถั่ว
ช่วงที่มีการเติบโตและมีการขยายจำนวนของจุลินทรีย์ นั้นจะมีการสร้างฮอร์โมนพืช ขึ้นมาหลายชนิด ฮอร์โมนเหล่านี้มีบทบาทสำคัญขั้นพื้นฐาน ของกระบวนการเมตาโบลิซึม (metabolism) คือการย่อยสลายและการขับถ่ายของพืช

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

ข้อดีต่อโครงสร้างดิน
การใช้ปรับปรุงดิน และการดูดซึมของพืช มูลไส้เดือนจะช่วยส่งเสริมการเกิดเม็ดดิน ไส้เดือนดินย่อยสารอินทรีย์ และขับถ่ายออกมาเป็นมูลที่มีความร่วนพรุน อากาศแทรกได้ และอุ้มน้ำได้ดี เป็นการช่วยเร่งการทำงานของจุลินทรีย์ ทำให้เกิดอัตราการย่อยสลายได้เร็ว จึงได้ผลที่เรียกว่าฮิวมิฟิเกชั่น (humification) คือการทำให้สารอินทรีย์ชนิดไม่อยู่ตัวทั้งหลาย เช่นพืชหรือสัตว์ที่เน่าเปื่อย ถูกกระบวนการใช้ออกซิเจนทางชีวะภาพ ทำให้กลายเป็นสารทรงสภาพที่รู้จักกันในชื่อ ฮิวมัส

มูลไส้เดือน มีโมเลกุลเล็ก ต้นไม้สามารถดูดซึมอาหารได้ทันที รวมทั้งช่วยเพิ่มความต้านทานในการเปลี่ยนแปลง ระดับความเป็นกรด-เบส ( Buffer capacity) ทำให้ การเปลี่ยนแปลงของ ไฮโดรเจนไอออน (H+) หรือค่า pH เกิดขึ้นไม่กระทันหันรวดเร็วเกินไป จนเป็นอันตรายต่อพืช

กรดฮิวมิคจากมูลไส้เดือนดิน ให้ผลอย่างมหาศาล ต่อการเจริญของรากพืช เพิ่มการขยายตัวของรากฝอย (root hair) และช่วยเพิ่มการดูดซึมของผนังหุ้มราก

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

ข้อดีในแง่ การป้องกันกำจัดศัตรูพืช หรือเชื้อราบางชนิด
มูลไส้เดือน และน้ำหมักมูลไส้เดือน สามารถต่อต้านเชื้อโรคที่ทำอันตราย ในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะสัตว์เศรษฐกิจ อย่างเช่น กุ้ง เกษตรกรนิยมใช้กันในกลุ่มผู้เลี้ยงกุ้งขาว น้ำหมักมูลไส้เดือนเป็นน้ำหมักชีวภาพที่ช่วยกำจัดเชื้อราบางประเภท ที่เกิดกับพืช และมีฤทธิ์ช่วยกำจัดแมลงได้บางชนิด

มีการค้นพบว่า มีเอนไซม์ไคติเนส (kitinase) ซึ่งสามารถละลายไคติน ที่ประกอบกันเป็นเปลือกชั้นนอกของแมลง ด้วยเหตุนี้มูลไส้เดือนดิน จึงมีฤทธิ์ในการขับแมลง (insect repellent) ในระดับหนึ่ง 

ที่มา : สรุปจากบทความเรื่อง Chemical side of worm casting, เว็บไซต์ www.worldofworms.com , facebook ธีธัชฟาร์ม, สารานุกรมเสรี (Wikipedia)

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

อัตราการใช้มูลไส้เดือนสำหรับการเกษตร

สำหรับไม้ดอก ไม้ประดับในกระถาง
ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางกระถาง ประมาณหนึ่งศอก ใส่มูลไส้เดือน ประมาณ 1-2 กำมือ หรือประมาณ 100-200 กรัม โรยบริเวณรอบโคนต้น หรือผสมดินโรย ใส่อาทิตย์ละครั้ง หลังจากเมื่อเห็นว่าพืชแตกยอดแตกใบแล้ว สามารถลดลงเป็น 15-30 วันต่อครั้ง

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

ผักสวนครัว
ใส่ช่วงเตรียมดิน โดยผสมมูลไส้เดือน 1-1.5 กิโลกรัม ต่อ 1 ตารางเมตร หรือเติมโรยหน้าในอัตราส่วน 0.5-1 กิโลกรัมต่อตารางเมตร เดือนละครั้ง ควรใส่ในช่วงเย็น และ/หรือ ใช้ฟางข้าวหรือใบไม้ปกคลุมไว้ มูลไส้เดือนคุณภาพทั่วๆ ไป มีไนโตรเจน (N) สูง ซึ่งเหมาะกับพืชกินต้น กินใบ อยู่แล้ว

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

พืชไร่ ไม้ผล
ใส่ระหว่างการพรวนดิน 500-1,000 กิโลกรัม ต่อไร่ หรือถ้าใช้วิธีโรยหน้าดิน ให้ใส่ตอนช่วงเย็นแล้วรดน้ำให้ชุ่มแปลง สำหรับไม้ผล ให้พรวนคลุกดินห่างจากโคนต้น (รากฝอยจะอยู่ที่รอบๆ ทรงพุ่ม) ในอัตราส่วน 1 กิโลกรัม ต่อทรงพุ่ม 1 เมตร ประมาณ 3-4 เดือนครั้ง หรือเน้นในช่วงฤดู แตกยอดใบ หากเป็นช่วงมีดอก หรือออกผล ให้เน้นหามูลไส้เดือนที่ได้มีการปรับปรุงมูลให้มีค่า ฟอสฟอรัส(P) สูง และ หากพืชที่ต้องการความหวาน มูลไส้เดือนก็ต้องมีค่า โพแทสเซียม (K) สูงด้วย หากใช้มูลไส้เดือนทั่วไปอาจจำเป็นต้องเสริมด้วยปุ๋ยอินทรีย์ หรืออินทรียวัตถุที่มีค่าโพแทสเซียมสูง เช่น ขี้แดดนาเกลือ เป็นต้น

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

นาข้าว
จากงานวิจัย นำมูลไส้เดือนใส่นาข้าว โดยอัตราส่วน 1,000 กิโลกรัมต่อ 1 ไร่ ร่วมกับการฉีดพ่นน้ำหมักมูลไส้เดือน 45 ซีซี. ต่อน้ำ 20 ลิตร สองระยะคือ หลังจากปักดำได้ 60 วันและ 90 วัน พบว่าได้สามารถทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี สามารถเพิ่มผลผลิตสูงกว่า ทั้งจำนวนเมล็ดเต็มและน้ำหนักข้าว

รายละเอียดเพิ่มเติมสามารถค้นหาได้จาก http://librae.mju.ac.th/goverment/20111119104834_librae/Doc_25570722103058_151537.PDF

ปุ๋ยมูลไส้เดือน

บ่อกุ้ง บ่อปลา บ่อเลี้ยงสัตวน้ำ
แนะนำจากผู้เคยใช้มูลไส้เดือนในบ่อกุ้ง สามารถทำได้สองวิธีการ คือช่วงเตรียมบ่อ หรือล้างบ่อ ให้โรยมูลไส้เดือนประมาณ 1,000 กิโลกรัม ต่อขนาดบ่อ 1 ไร่ เติมน้ำประมาณหนึ่งศอกทิ้งไว้ 10-15 วัน หรืออีกวิธีหนึ่ง ใช้น้ำหมักมูลไส้เดือน 250 ลิตร ต่อ 1 ไร่ เทลงพื้นบ่อก่อนเติมน้ำพอท่วมพื้นบ่อ แล้วลากโซ่พลิกดิน 2-3 ครั้ง ห่างกันครั้งละสองวัน เมื่อค่า pH ได้เท่าที่ต้องการแล้วจึงเริ่มเติมน้ำในบ่อ และยังสามารถใช้มูลไส้เดือนไปปรับสภาพน้ำในบ่อกุ้ง (ต้องมีทักษะ ความชำนาญ โดยการสังเกตุการเกิดแพลงก์ตอนพืชบางชนิด ซึ่งอาจจะทำให้ค่าออกซิเจนในน้ำลดลง) เช่นหากช่วงปล่อยกุ้งสังเกตุว่าสีน้ำจาง ให้ใช้น้ำหมักมูลไส้เดือนเติมลง ในช่วง 8-9 โมงเช้า หรือ ให้นำมูลไส้เดือนใส่ถุง 50 กิโลกรัม จำนวน 2 ถุงต่อบ่อ4ไร่ไปแช่ไว้ที่สะพานยอจากนั้นสังเกตุจากสีน้ำและค่าpHแล้วยกออก อย่างไรก็ตามมูลไส้เดือน และน้ำหมักมูลไส้เดือน ที่จะนำมาใช้ในการปรับสภาพน้ำ ต้องมีค่าpHสูงประมาณ8-8.5

รายละเอียดเพิ่มเติม
https://www.facebook.com/permalink.php?id=111236108920978&story_fbid=654961634548420

อ้างอิงข้อมูล
http://www.goodfriendfarm.com/index.php/vermicast

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *